FD: boeren perspectief bieden? Begin bij de vraag naar bio
Door verplicht een stapsgewijs groeiend percentage biologische grondstoffen bij te mengen in reguliere zuivelproducten, ontstaat er een grotere en voorspelbare markt voor biologisch. Dat geeft boeren de afzetzekerheid om de overstap te maken met, volgens recent onderzoek, een besparing van 2 miljoen kilo ammoniak en 1 miljard kilo broeikasgassen per jaar tot gevolg.
Geen FD-abonnement? Lees de volledige tekst hieronder.
Als de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur Jaimi van Essen met zijn stikstofplan de boeren écht perspectief wil bieden, dan moet hij ze een afzetmarkt voor duurzame producten bieden.
Zuivelproducent FrieslandCampina gaf aan de oproep van de minister gehoor. Ceo Jan Derck van Karnebeek maakte bekend dat het bedrijf zich inzet voor de verdere ontwikkeling van biologische zuivel. Zo gaat FrieslandCampina boeren ondersteunen bij de transitie naar biologische veehouderij. Hij benadrukte hierbij dat om de stap naar meer biologische zuivelproducten te laten slagen, de marktvraag naar deze producten wel harder moet groeien.
Biologische veehouderij
Met de voorgenomen stikstofaanpak worden de regels voor reguliere veehouders strenger. De minister wijst daarom naar de overstap van reguliere naar biologische veehouderij als een concreet perspectief voor boeren. De biologische veehouderij biedt een duurzaam verdienmodel met minder koeien en zonder kunstmest – en dus lagere stikstofuitstoot.
De minister ziet in dat melkveehouders pas overstappen op biologische veeteelt als er meer vraag is. Hij wil daarom met supermarkten en andere ketenspelers stevige afspraken maken over hoe zij hun invloed op de marktvraag inzetten. Als die afspraken niet vrijwillig gemaakt worden, dan wil de minister wetgeving ontwikkelen. Door de wet aan te passen dwingt van Essen de supermarkten om aan de toename van de vraag naar biologische producten mee te werken. Wat dit dwingende beleid concreet inhoudt, is nog onduidelijk. Zolang niet duidelijk is welke mogelijke verplichtingen er zijn voor supermarkten, kunnen boeren nog niet rekenen op een gegarandeerde groei van de vraag naar biologisch.
Verplicht bijmengen
Er is een effectief instrument dat de minister tot zijn beschikking heeft en direct kan gebruiken. Dat is het verplicht bijmengen van biologische ingrediënten bij de productie van ‘gewone’ landbouwproducten. Dit betekent dat er bij het productieproces stapsgewijs een stijgend percentage grondstof van biologische aard toegevoegd wordt. Bij melkproducten wordt bijvoorbeeld door middel van bijmengen biologische melk verwerkt in reguliere zuivelproducten zoals melk, yoghurt en kaas.
Met deze methode vergroten supermarkten en zuivelfabrikanten gecontroleerd hun inkoop van biologische grondstoffen. Boeren krijgen daarmee de afzetzekerheid die nodig is om in omschakeling te investeren. Daarom moet de overheid bijmengen wettelijk verplicht stellen.
Deuk in bioboter
Verplicht bijmengen is geen onrealistisch ideaal. Bijmengverplichtingen voerden we in Nederland al eerder in voor kerosine en het vervoer. Met name de laatstgenoemde is relevant, gezien die in 2018 is ingevoerd en cruciaal is geweest voor de opschaling van hernieuwbare energie in de brandstoffensector door de structurele vraag te verhogen. Dankzij de productievoordelen die door het bijmengen van ingrediënten ontstonden, bleef de prijsstijging voor de consument minimaal. De burger merkt het nauwelijks in de portemonnee, terwijl de natuur er direct de vruchten van plukt.
Voor het bijmengen van biologische zuivel in zuivelproducten is hetzelfde scenario ook goed mogelijk. Recent onderzoek laat zien dat dit haalbaar is. Sterker nog: het bijmengen van biologische zuivel zou per jaar 2 miljoen kilo ammoniakemissie en maar liefst 1 miljard kilo aan broeikasgasemissies besparen. Dat is een substantiële deuk in een pak biologische boter. Zo ontstaat een grotere en voorspelbare markt voor biologische producten, krijgen boeren zekerheid om over te stappen en levert die omschakeling tegelijk stikstofwinst op.