Verplicht aandeel biologisch zuivel
Verplicht aandeel biologische zuivel: zo verdubbelen we het biologisch areaal
Nederland wil dat in 2030 15% van de landbouwgrond biologisch is. Nu is dat nog geen 5%, en de groei gaat langzaam. Bij zuivel is het knelpunt vooral de afzetmarkt. Van alle melk in Nederland is maar 2,5% biologisch, en melkveehouders die willen omschakelen weten niet of er straks genoeg vraag is naar hun melk.
In opdracht van Robin Food Coalition en Questionmark Foundation onderzocht CE Delft een oplossing: een wettelijk verplicht minimumaandeel biologische zuivel. Zo’n verplichting zorgt voor een grotere en stabielere vraag, en geeft boeren de zekerheid die ze nodig hebben om de stap te zetten.
Twee routes
Het onderzoek werkt twee varianten uit:
Bij de zuivelverwerkers (begin van de keten). De 27 verwerkers moeten een minimumaandeel biologische melk verwerken. Dat sluit direct aan op de Nederlandse melkproductie en op de bestaande relaties tussen boeren en verwerkers. Een verplichting die zich richt op de binnenlandse afzet is juridisch het kansrijkst.
Bij supermarkten en inkooporganisaties (eind van de keten). Hier gaat het om 6 partijen, die een minimumaandeel biologische zuivel moeten inkopen. De extra kosten zijn daar makkelijker door te berekenen, maar het risico is groter dat de extra vraag met import wordt ingevuld.
In beide varianten kan het aandeel worden gehaald met volledig biologische producten, of door biologische melk bij te mengen in de gewone zuivelstroom.
Samen met ketenpartijen bracht CE Delft de belangrijkste risico’s in kaart: omzeiling via import, administratieve lasten, fraude en prijsschokken. Voor elk risico zijn er oplossingen, zoals:
een geleidelijk ingroeipad;
langjarige afnamecontracten;
een goed controlesysteem;
mechanismen die schommelingen in de prijs dempen.
Bovendien kan de verplichting voortbouwen op het bestaande certificeringssysteem voor biologisch.
Winst voor klimaat, natuur en boer
Een verplicht aandeel biologische zuivel levert tot 0,87 Mton CO₂-reductie en 2,44 kton minder ammoniak per jaar op. Daarmee kan het 1 tot 10% van de Nederlandse klimaatopgave invullen, tegen relatief lage kosten. Het helpt ook bij het halen van de doelen voor schoner water, door minder nitraat en geen synthetische bestrijdingsmiddelen. Een liter melk wordt €0,04 tot €0,07 duurder.
Het belangrijkste resultaat: twee keer zoveel biologisch areaal
Met de verplichting wordt 15% van de melkveehouderij biologisch, en zo’n 1.000 melkveehouders krijgen een realistisch perspectief om om te schakelen. Omdat de melkveehouderij verreweg de grootste grondgebruiker is, heeft dat een enorm effect: het totale biologische landbouwareaal in Nederland verdubbelt, van 5% naar 10%. Daarmee komt het doel van 15% in 2030 een flinke stap dichterbij.